همه چیز درباره اختیار خرید و فروش و کاربردهای آن

همه چیز درباره اختیار خرید و فروش و کاربردهای آن

اوراق مشتقه

اگر بخواهیم اختیار خرید و فروش را توضیح دهیم، اول باید درباره مفهوم اوراق مشتقه صحبت کنیم. به زبان ساده، اوراق مشتقه یکی از انواع اوراق بهادار است که ارزشش به ارزش یک دارایی دیگر بستگی دارد. اوراق مشتقه انواع مختلفی دارد. قرار دادهای آتی، قرار دادهای سلف و اختیار معامله از انواع اوراق مشتقه هستند. ارزش اوراق مشتقه بر اساس دارایی هایی مثل سهام و کالاهای مشخص (مثل زعفران، طلا، نفت) است.

اختیار معامله (اختیار خرید و فروش)

به زبان ساده اختیار خرید یا فروش یک قرارداد است که دو طرف توافق می کنند تا اگر ارزش یک دارایی در طی یک زمان مشخص به مقدار خاصی رسید، طرفی که قرارداد را خریده است، اختیار دارد تا آن دارایی را در قیمتی که در قرارداد مشخص شده است، بخرد و یا بفروشد. وارد شدن به این قرارداد، نیاز به پرداخت پول از طرف خریدار به طرف فروشنده قرارداد دارد، به این میزان پول اجرت می گویند.

مثلا، فرض کنید شما یک کارخانه تولید رب دارید، می دانیم برای تولید رب به گوجه فرنگی نیاز دارید. در انبار کارخانه به اندازه‌ای گوجه ذخیره کرده اید که جواب گوی  نیاز 6 ماه آینده کارخانه است و با توجه به تجربه ای که دارید می دانید  بهای گوجه در آینده نزدیک از کیلویی 500 تومان به کیلویی 2000 توامن خواهد رسید.

حالا شما با یک بنکدار قرارداد اختیار خرید می بندید. قیمت گوجه در آن قرارداد کیلویی 1000 تومان قید شده و مدت قرارداد 3ماهه است و اجرت قرارداد 2 میلیون تومان می باشد. این یعنی شما 2 میلیون به بنکدار پرداخت می کنید و اختیار خرید گوجه فرنگی در قیمت کیلویی 1000 تومان را از بنکدار می گیرید. اگر طی این 3 ماه که قرار داد اختیار خرید شما معتبر است، قیمت گوجه افزایش پیدا کند و به قیمت 2500 تومان برسد، چون شما اختیار خرید در کیلویی 1000 تومان را دارید، تا زمان تمام شدن مدت قرارداد می توانید با مراجعه به بنکدار، گوجه فرنگی را با بهای کیلویی 2500 تومان به قیمت کیلویی 1000 تومن خریداری کنید.

حالا اگر بهای گوجه به جای افزایش قیمت، کم شود و مثلا به کیلویی 200 تومن برسد، نیازی نیست تا حتما شما با قیمتی که در قرار داد تعیین کرده اید گوجه را بخرید. چون این قرارداد یک قرارداد اختیار است، یعنی شما برای خرید و فروش مختار هستید.

اختیار فروش هم مانند اختیار خرید می باشد. فقط در این قرارداد شما معلوم می کنید که در یک قیمت مشخص و در یک مدت مشخص اختیار فروختن یک دارایی را دارید. معمولا هر برگه اختیار معامله (خرید یا فروش) پشتوانه تعداد محدودی از دارایی است. مثلا هر برگه اختیار فروش برای 1000 برگه سهم می باشد و اگر شما می خواهید اختیار فروش 10000 برگه سهم را داشته باشید، باید 10 برگه اختیار فروش را بخرید.

برای درک بهتر این نوع از قرارداد بهتر است تا با یک مثال ادامه دهیم:

فرض کنید شما تحلیل می کنید که بازار بورس قرار است تا یک اصلاح داشته باشد و شما 100.000 عدد سهم از یک شرکت را در اختیار دارید که قیمت اکنونی آن 5000 تومان است. شما 100 برگه قرارداد اختیار فروش  را که هر برگه از 1000 عدد سهم پشتیبانی میکند، با قیمت 4800 تومان و در مدت 1 سال خریداری می کنید و به ازای هر برگه اختیار فروش، مبلغی را پرداخت می کنید. سهم شما شروع به اصلاح می کند و قیمتش به 4000 تومن می رسد، چون شما اختیار فروش در قیمت 4800 را دارید، می توانید سهم خودتان را در این قیمت بفروشید و اینطوری به جای بقیه افراد که 20 درصد ضرر کرده اند، شما فقط 4 درصد ضرر کرده اید!

یعنی اگر شما این اختیار فروش رو نخریده بودید روی هر سهم 1000 تومن ضرر کرده بودید، یعنی 100 میلیون تومان ضرر ولی در این حالت شما 5 میلیون قرارداد رو خریده اید و روی هر سهمی هم 200 تومن ضرر کرده اید که جمعا به صورت زیر محاسبه می شود:

 25.000.000 =5.000.000 + (100.000 * 200)

این یعنی شما به جای 100 میلیون، فقط 25 میلیون ضرر کرده اید و با خرید این قرارداد فروش، از ضرر بیشتر جلوگیری کرده اید.

البته این امکان هم هست که بازار بر اساس تحلیل شما جلو نرود و به جای اینکه قیمت سهم شما کم شود، قیمت بالا رود. در این حالت چون شما مختار به فروش هستید و طبیعتا وقتی قیمت سهم به 6000 تومن رسیده است، سهم را با قیمت 4800 تومان نمی فروشید، پولی که برای خرید قرارداد داده بودید از بین رفته است و 5 میلیون از دست داده اید.

این مثال‌ها نشان می دهد که اوراق خرید و فروش با اینکه پیچیده است و ریسک دارد، می تواند موضوع جذابی باشد!

کلا دو نوع اوراق اختیار معامله داریم، آمریکایی و اروپایی. در نوع آمریکایی در طول دوره زمانی که در قرارداد قید می شود، می توان خرید یا فروش را انجام داد اما در نوع اروپایی که در بازار مالی ایران هم از این نوع استفاده می شود، خرید یا فروش فقط در انتهای دوره زمانی معین شده امکان پذیر است.

 

×
سلام، مینا اشرفی هستم

اگر سوالی دارید، خوشحال میشم کمک تون کنم. من صرفا مشاور شما در زمینه استفاده بهتر از وبسایت تیم آموزشی مهندس علیرضا محرابی هستم.

تلفن 021-22021030
تلفن 021-22021040
داخلی 106
اشتراک گذاری این صفحه