1. صفحه اصلی
  2. مقالات بورس
  3. روانشناسی بازار
  4. اقتصاد سیاسی چیست؟

اقتصاد سیاسی چیست؟

اقتصاد سیاسی چیست؟

اقتصاد سیاسی شاخه ای میان رشته ای از علوم اجتماعی است که بر روابط متقابل افراد، دولت ها و سیاست های عمومی تمرکز دارد. اقتصاددانان سیاسی نحوه عملکرد نظریه های اقتصادی مانند سرمایه داری، سوسیالیسم و کمونیسم را در دنیای واقعی مطالعه می کنند. در اصل، هر نظریه اقتصادی روشی است که به عنوان وسیله ای برای هدایت توزیع مقدار محدودی از منابع، به گونه ای که برای بیشترین تعداد افراد سودمند باشد، اتخاذ می شود.

در معنای وسیع‌تر، اقتصاد سیاسی زمانی اصطلاح رایجی بود که برای رشته‌ای که امروزه آن را اقتصاد می‌نامیم، استفاده می‌شد. آدام اسمیت، جان استوارت میل و ژان ژاک روسو همگی از این اصطلاح برای توصیف نظریه های خود استفاده کردند. اصطلاح کوتاه‌تر "اقتصاد" در اوایل قرن بیستم با توسعه روش‌های آماری دقیق‌تر برای تجزیه و تحلیل عوامل اقتصادی جایگزین شد. اصطلاح اقتصاد سیاسی هنوز به طور گسترده برای توصیف هر سیاست دولتی که تأثیر اقتصادی دارد، استفاده می شود.

درک بیشتر اقتصاد سیاسی

کاپیتالیسم و سوسیالیسم

اقتصاد سیاسی شاخه ای از علوم اجتماعی است که به مطالعه رابطه ای می پردازد که بین جمعیت یک کشور و دولت آن هنگام اعمال سیاست عمومی شکل می گیرد. بنابراین این مفهوم، نتیجه تعامل بین سیاست و اقتصاد بوده و اساس رشته علوم اجتماعی است.

همانطور که در بالا ذکر شد، چندین نوع اقتصاد سیاسی قابل توجه وجود دارد:

سوسیالیسم: این نوع اقتصاد سیاسی این ایده را ترویج می کند که تولید و توزیع کالا ها و ثروت توسط جامعه حفظ و تنظیم می شود، نه گروه خاصی از مردم. منطق پشت این امر این است که هر آنچه که توسط جامعه تولید می شود، به خاطر کسانی است که صرف نظر از ثروت یا موقعیت، در جامعه مشارکت می کنند. هدف سوسیالیسم پر کردن شکاف بین ثروتمندان و قدرت است؛ جایی که یک یا چند نفر خاص اکثریت قدرت و ثروت را در اختیار ندارند.

سرمایه داری: این نظریه از سود به عنوان انگیزه ای برای پیشرفت حمایت می کند. به بیان ساده، ایده پشت سرمایه داری این است که افرادی خاص و سایر بازیگران توسط منافع خود هدایت می شوند - آنها تولید و توزیع را کنترل می کنند، قیمت ها را تعیین می کنند و عرضه و تقاضا را ایجاد می کنند.

کمونیسم: افراد اغلب کمونیسم را با سوسیالیسم اشتباه می گیرند، اما تفاوت مشخصی بین این دو نظریه وجود دارد. کمونیسم نظریه ای بود که توسط کارل مارکس ارائه شد که احساس می کرد سرمایه داری دارای محدودیت هایی است و شکاف بزرگی بین غنی و فقیر ایجاد می کند. او به منابع مشترک از جمله دارایی اعتقاد داشت و اینکه تولید و توزیع باید تحت نظارت دولت باشد.

کسانی که در مورد اقتصاد سیاسی تحقیق می کنند، اقتصاددان سیاسی نامیده می شوند. مطالعه آنها به طور کلی شامل بررسی چگونگی تأثیر سیاست عمومی، وضعیت سیاسی و نهاد های سیاسی بر موقعیت و آینده اقتصادی یک کشور از طریق دریچه های جامعه شناختی، سیاسی و اقتصادی است.

نکته: اقتصاد سیاسی ممکن است از جامعه شناسی، علم اقتصاد و علوم سیاسی استفاده کند تا چگونگی تأثیرگذاری دولت، یک سیستم اقتصادی و سیاست را بر یکدیگر مشخص کند.

تاریخچه و توسعه اقتصاد سیاسی

اقتصاد سیاسی

ریشه های اقتصاد سیاسی به شکلی که امروز می شناسیم، به قرن هجدهم بازمی گردد. دانشمندان در آن دوره چگونگی توزیع و اداره ثروت بین مردم را مورد مطالعه قرار دادند. برخی از آثار و کارهای قبلی که این پدیده را مورد بررسی قرار دادند، شامل آثار آدام اسمیت و جان استوارت میل بودند.

اما این اصطلاح احتمالاً به بهترین وجه به نویسنده و اقتصاددان فرانسوی، آنتوان دو مونچرشتین نسبت داده می شود. او کتابی به نام «Traité de l'économie politique» در سال 1615 نوشت که در آن نیاز به توزیع تولید و ثروت در مقیاسی کاملاً بزرگ‌تر را مورد بررسی قرار داد. این کتاب همچنین چگونگی وابستگی اقتصاد و سیاست را تجزیه و تحلیل میکرد.

آدام اسمیت فیلسوف، اقتصاددان و نویسنده ای بود که معمولاً از او به عنوان پدر اقتصاد و اقتصاد سیاسی یاد می شود. او در اولین کتاب خود که «نظریه احساسات اخلاقی» نام داشت، درباره کارکرد بازار آزاد خودتنظیم گر نوشت. مشهورترین اثر او، «پژوهشی در ماهیت و علل ثروت ملل» (یا "ثروت ملل") به شکل گیری نظریه اقتصاد کلاسیک کمک کرد. همچنین به عنوان پایه ای برای اقتصاددانان آینده استفاده شد.

جان استوارت میل اقتصاد را با فلسفه ترکیب کرد. او به فایده گرایی اعتقاد داشت – این موضوع که اعمالی که منجر به حسن نیت مردم می شود درست و آنهایی که منجر به رنجش می شوند، نادرست هستند. او در اصل معتقد بود که تئوری و فلسفه اقتصادی در کنار آگاهی اجتماعی در سیاست، برای تصمیم گیری بهتر به نفع مردم لازم است. برخی از آثار او، از جمله «اصول اقتصاد سیاسی»، «فایده گرایی» و «نظام منطق» او را به یکی از مهم‌ترین چهره‌های سیاست و اقتصاد تبدیل کرد.

اقتصاد سیاسی در دانشگاه

اقتصاد جهانی

اقتصاد سیاسی در سال‌های اخیر به یک رشته دانشگاهی تبدیل شده است. بسیاری از مؤسسات اصلی این مطالعه را به عنوان بخشی از دپارتمان های علوم سیاسی، اقتصاد و/یا جامعه شناسی خود ارائه می دهند.

تحقیقات توسط اقتصاددانان سیاسی به منظور تعیین اینکه چگونه سیاست عمومی بر رفتار، بهره‌وری و تجارت تأثیر می‌گذارد، انجام می‌شود. بسیاری از مطالعات به آنها کمک می کند تا نحوه توزیع پول و قدرت بین مردم و گروه های مختلف را مشخص کنند. آنها این کار را از طریق مطالعه در زمینه های خاص مانند قانون، سیاست وابسته به امور اداری، رفتار قانونگذار، تلاقی دولت و تجارت، و مقررات انجام می دهند.

مطالعه ممکن است به هر یک از این سه روش مورد بررسی قرار گیرد: 

مطالعات میان رشته ای: رویکرد میان رشته ای از جامعه شناسی، اقتصاد و علوم سیاسی استفاده می کند تا چگونگی تأثیر نهادهای دولتی، یک سیستم اقتصادی و یک محیط سیاسی بر یکدیگر را مشخص کند.

اقتصاد سیاسی جدید: این رویکرد به عنوان مجموعه ای از کنش ها و باورها مورد مطالعه قرار می گیرد و به دنبال ایجاد فرضیات صریح است که منجر به بحث های سیاسی در مورد ترجیحات اجتماعی می شود. اقتصاد سیاسی جدید ترکیبی از آرمان‌های اقتصاددانان سیاسی کلاسیک و پیشرفت‌های تحلیلی جدیدتر در اقتصاد و سیاست است.

اقتصاد سیاسی بین‌المللی: همچنین با شناخته شدن به عنوان اقتصاد سیاسی جهانی، این رویکرد پیوند بین اقتصاد و روابط بین‌الملل را تحلیل می‌کند. این رویکرد از بسیاری از زمینه های دانشگاهی از جمله علوم سیاسی، اقتصاد، جامعه شناسی، مطالعات فرهنگی و تاریخ استفاده می کند. اقتصاد سیاسی بین‌المللی در نهایت به چگونگی تعاملات اقتصادی جهانی نیروهای سیاسی مانند دولت‌ها، بازیگران فردی و نهادها می‌پردازد.

کاربردهای مدرن اقتصاد سیاسی

کاربردهای مدرن اقتصاد سیاسی به مطالعه آثار فیلسوفان و اقتصاددانان معاصر مانند کارل مارکس می پردازد.

همانطور که در بالا ذکر شد، مارکس از نظام سرمایه داری به عنوان یک کل، سرخورده شد. او معتقد بود که افراد تحت طبقات اجتماعی گروه بندی شده، رنج می برند؛ جایی که یک یا چند نفر نسبت بیشتری از ثروت را کنترل می کنند. تحت تئوری های کمونیستی، این امر ریشه کن می شود و به همه اجازه می دهد تا به طور مساوی زندگی کنند در حالی که اقتصاد بر اساس توانایی و نیازهای هر شرکت کننده عمل می کند. در رژیم های کمونیستی، منابع توسط دولت کنترل و توزیع می شود.

اکثر مردم سوسیالیسم و کمونیسم را با هم اشتباه می گیرند. درست است که برخی از شباهت‌ها وجود دارد به ویژه این که هم تاکید بر پر کردن شکاف بین غنی و فقیر است و هم اینکه جامعه باید تعادل را بین همه شهروندان توزیع کند. اما تفاوت های اساسی بین این دو وجود دارد. در حالی که منابع در یک جامعه کمونیستی تحت مالکیت و کنترل دولت است، افراد در جامعه سوسیالیستی نگه دارنده دارایی هستند. مردم هنوز هم می توانند کالاها و خدمات را تحت سوسیالیسم خریداری کنند، در حالی که کسانی که در یک جامعه کمونیستی زندگی می کنند، نیازهای اولیه خود را توسط دولت تامین می کنند.

سوالات پرتکرار

سوالات پرتکرار

اقتصاد سیاسی یعنی چه؟

اصطلاح اقتصاد سیاسی به شاخه ای از علوم اجتماعی اشاره دارد که بر روابط بین افراد، دولت ها و سیاست های عمومی تمرکز دارد. همچنین برای توصیف سیاست‌های تعیین‌شده توسط دولت‌ها که بر اقتصاد کشورهایشان تأثیر می‌گذارد، استفاده می‌شود.

دغدغه اصلی اقتصاد سیاسی چیست؟

دغدغه اصلی اقتصاد سیاسی تعیین رابطه بین دولت ها و افراد و چگونگی تأثیرگذاری سیاست های عمومی بر جامعه است. این از طریق مطالعه جامعه شناسی، سیاست و اقتصاد انجام می شود.

ویژگی های اقتصاد سیاسی چیست؟

برخی از ویژگی‌ها یا مضامین اقتصاد سیاسی شامل توزیع ثروت، نحوه تولید کالاها و خدمات، مالکیت دارایی و سایر منابع، چه کسی از تولید و عرضه و تقاضا سود می‌برد و اینکه چگونه تعامل سیاست عمومی و دولت بر جامعه تأثیر می‌گذارد، می باشد.

انواع اقتصاد سیاسی چیست؟

انواع اقتصاد سیاسی عبارتند از: سوسیالیسم (که بیان می‌کند هر گونه تولید و ثروت باید توسط جامعه تنظیم و توزیع شود)، سرمایه‌داری (که در آن مالکان خصوصی، صنعت یک ملت را کنترل می‌کنند و برای کسب سود، تجارت می‌کنند) و کمونیسم (تئوری که در آن مالکیت تمام دارایی‌ها به صورت عمومی است و هرکس بر اساس نیازها و نقاط قوت خود کار می کند).

چه کسی اصطلاح اقتصاد سیاسی را ابداع کرد؟

آدام اسمیت را عموماً پدر علم اقتصاد و پدر اقتصاد سیاسی می دانند. اما این اصطلاح عموماً به اقتصاددان فرانسوی Antoine de Montchrestien نسبت داده می شود که کتاب "Traité de l'économie politique" را نوشت که به صورت "معاهده اقتصاد سیاسی" ترجمه می شود.

جمع بندی

در این مطلب به طور مفصل با مفهوم اقتصاد سیاسی آشنا شدیم. حوزه اقتصاد سیاسی در واقع مطالعه چگونگی اجرای نظریه های اقتصادی مانند سرمایه داری یا کمونیسم در دنیای واقعی می باشد. این حوزه اکنون در بسیاری از دانشگاه های برتر در حال تدریس می باشد و کسانی که اقتصاد سیاسی را مطالعه می کنند، به دنبال درک چگونگی تأثیر تاریخ، فرهنگ و آداب و رسوم بر یک سیستم اقتصادی هستند.

 

در این باره بیشتر بخوانید

نظر بدهید

شماره موبایل شما منتشر نخواهد شد. قسمت های مورد نیاز علامت گذاری شده اند *

0 دیدگاه

1 نفر این مطلب برایشان مفید بوده است.
0 نفر این مطلب برایشان مفید نبوده است.
ارسال رایگان به سراسر کشور
خرید کتاب عصر رمز ارزبرای ثبت سفارش کلیک کنید
×
پشتیبانی فروش (خانم منصوری)
موبایل 09304891085
واتساپ شروع گفتگو
تلگرام @Armteam_admin_9
داخلی 104
پشتیبانی فروش (اقای رستمی)
موبایل 09304891297
واتساپ شروع گفتگو
تلگرام @Armteam_admin_8
داخلی 103
پشتیبانی فروش (آقای فرشاد)
موبایل 09026762179
واتساپ شروع گفتگو
تلگرام @Armteam_admin_18
داخلی 107
سبد گردانی (خانم باقرزاده)
موبایل 09037298168
واتساپ شروع گفتگو
تلگرام @Armteam_admin_37
داخلی 205
پشتیبانی فروش (آقای قلیپور)
موبایل 09034561556
واتساپ شروع گفتگو
تلگرام @Armteam_admin_21
داخلی 116
پشتیبانی فروش (خانم جعفری)
موبایل 09104738165
واتساپ شروع گفتگو
تلگرام @Armteam_admin_16
داخلی 109
پشتیبانی فروش (آقای عبدی)
موبایل 09192757633
واتساپ شروع گفتگو
تلگرام @armteam_admin_29
داخلی 106
پشتیبانی فروش (خانم حسنی)
موبایل 09104737258
واتساپ شروع گفتگو
تلگرام @Armteam_admin_1
داخلی 101
سبد گردانی (آقای اشتری)
موبایل 09304891628
واتساپ شروع گفتگو
تلگرام @Armteam_admin_7
داخلی 201
سبد گردانی (آقای زارع)
موبایل 09035948033
واتساپ شروع گفتگو
تلگرام @Armteam_admin_31
داخلی 204
پشتیبانی فروش (خانم فاطمی)
موبایل 09304890560
واتساپ شروع گفتگو
تلگرام @Armteam_admin_32
داخلی 113
سبد گردانی (آقای یاراحمدی)
موبایل 09037236791
واتساپ شروع گفتگو
تلگرام @Armteam_admin_39
داخلی 203
پشتیبانی فروش (خانم فرامرزی)
موبایل 09101364784
واتساپ شروع گفتگو
تلگرام @Armteam_admin_1
داخلی 102
درخواست تماس با واحد سبدگردانی
برای برقراری تماس با واحد سبدگردانی ، کلیک نمایید

در صورت نیاز به برقراری ارتباط با واحد سبدگردانی مهندس علیرضا محرابی ، کافی است فرم مندرج را پر نمایید ، کارشناسان ما در اسرع وقت با جنابعالی تماس میگیرند و آماده پاسخگویی به سوالات شما هستند.

شماره تماس دفتر
شماره تماس دفتر