1. صفحه اصلی
  2. مقالات بورس
  3. اصطلاحات بورس
  4. نظام های ارزی

نظام های ارزی

نظام های ارزی

هر کشوری در نظام بین الملل اقتصادی از دو مجرا در تعامل با اقتصادهای دیگر قرار می گیرد; یکی تجارت کالا و خدمات و دیگر جریان ورود و خروج سرمایه از کانال های رسمی و غیررسمی. به دلیل همین تعاملات ارز هر کشوری در اقتصاد جهانی دارای یک قیمتی خواهد شد که به آن نرخ ارز گفته می شود. بنابراین نرخ ارز، عبارت است از ارزش واحد پول داخلی بر اساس پول خارجی و یا بالعکس، ارزش واحد پول خارجی بر اساس پول داخلی. قیمت یک کالا در اقتصاد به واسطه شرایط عرضه و تقاضا تعیین خواهد شد.

از آن جهت که ارز یک دارایی مهم از دیدگاه دولت محسوب می شود، طرح ریزی نظام ارزی جایگاه خاصی در سیاست های اقتصادی خواهد یافت. در این مقاله ابتدا به انواع نظام های ارزی خواهیم پرداخت و سپس مزایا و معایب هر یک را بررسی می کنیم

انواع نظام های ارزی

در زیر با انواع نظام های ارزی آشنا خواهید شد:

نظام ارزی ثابت

نظام ارزی ثابت رژیمی است که در آن، یک نهاد پول مرکزی به نام بانک مرکزی موظف می شود که نرخ برابری پول داخلی را با یک یا چند پول خارجی اعلام نماید. معمولا در این نظام، نرخ برابری ثابت با پول واحد مانند دلار و یا سبدی از ارزهای مهم دنیا است که عبارتند از: دلار آمریکا، ین ژاپن، پوند انگلیس و یورو اروپا. نرخ ارز در این نظام ارزی بر اساس قانون تثبیت می شود نه بر اساس سیاست، و بانک مرکزی موظف است پول داخلی را با پول خارجی که نرخ برابری با آن تثبیت شده است، معاوضه کند. این نرخ وقتی تغییر می کند که قانون آن را تغییر دهد. طبق تعریف، وقتی گفته می شود نظام ارزی ثابت حاکم است، منظور این است که واقعا معاوضه پول داخلی و خارجی با یکدیگر توسط این نرخ امکان پذیر است. بنابراین اگر کشوری جبره بندی ارزی با نرخ های متعدد ثابت داشته باشد، نمی توان گفت که نظام ارزی ثابت دارد، بلکه نظام جیره بندی ارزی با نرخ ثابت اصطلاح مناسب تری برای آن است.

نظام ارزی خزنده مرزدار

نظام خزنده مرزدار که کروگمن آن را « ناحیه هدف» می نامد دارای سه ویژگی کلیدی است: ویژگی اول این است که یک مرز وسیع دارد و این مرز برای 3 منظور در نظر گرفته می شود. نخست این که تخمین دقیق نرخ ارز تعادلی بنیادین عملا ناممکن است لذا باید دامنه ای برای تغییر نرخ در نظر گرفت که بتواند نسبت به نیرویهای بازار عکس العمل نشان دهد و فضایی برای سیاست گذاری در مواجهه با ادوار تجاری وجود داشته باشد. دوم این که مرز و نرخ محوری آن، طوری تعریف شود که نرخ ارز موثر را در مقابل نوسانات قیمت ارز سوم ثابت نگه دارد. 

سوم این که مرز باید خزنده باشد. به نحوی که از بروز پدیده ناموزونی جلوگیری شود. این سه ویژگی رژیم ارزی خزنده مرزدار را قواعد «بی بی سی» می نامند که عبارتند از: مرز، سبد و خزندگی. کشورهای شیلی و کلمبیا برای مدت طولانی چنین نظام ارزی را اتخاذ کردند.

نظام شناور آزاد

نظام شناور آزاد، نظامی است که در آن مسئولین اقتصادی هیچگونه تلاشی در جهت مدیریت و تثبیت نرخ ارز و یا دخالت برای پایین یا بالا بردن نرخ ارز به طور سیستماتیک از طریق تغییر نرخ بهره یا اعمال سیاست پولی انجام نمی دهند. حتی مسئولین هیچ گونه کنترلی را بر حرکت سرمایه اعمال نکرده و یا کنترل های موجود را حذف نمی کنند. زیرا هیچ گونه دغدغه ای از جهت تاثیر جریان خروج و ورود سرمایه بر نرخ ارز وجود ندارد.

البته لازم به ذکر است که گاهی دخالت بسیار محدودی برای کاهش میزان تغییرپذیری نرخ ارز صورت می گیرد. بنابراین در رژیم شناور آزاد، مدیریت نرخ ارز اعتماد به بازار است. نمونه بسیار بارز در آزاد گذاشتن نرخ ارز به طور کامل کشور زلاندنو است. البته ایالات متحده آمریکا نیز از نمونه های بارز نظام ارزی شناور آزاد است.

لازم به ذکر است که آزاد بودن نرخ ارز، به این معنی نیست که مبادلات دولت هیچ گونه تاثیری بر بازار نرخ ارز ندارد. 

نظام شناور مدیریت شده

نظام ناشور مدیریت شده نظامی است که مسئولین اقتصادی کشور هیچ گونه مسئولیتی در قبال مدیریت نرخ ارز ندارند تا براساس آن اهدافی را اعلام کنند و بعد مورد قضاوت قرار گیرند که در رسیدن به این اهداف شکست خورده یا موفق بوده اند. ولی نسبت به این که نرخ ارز در چه سطحی باید قرار گیرد نظر دارند و برای اعمال نظر خود وارد عمل می شوند.

 البته مسئولین در نظام شناور مدیریت شده، هیچ مرز یا نرخ برابری اعلام نمی کنند و اگر نرخ ارز افزایش شدیدی پیدا کند، خود را مسئول می دانند که دخالت کنند و در این راستا نرخ بهره را تغییر می دهند و یا جریان ورود و خروج سرمایه را به منظور تاثیر بر نرخ ارز تحریک می کنند. این نظام ارزی در سال های اخیر بسیار معمول بوده است و در کشور های آسیای جنوب شرقی، به جز هنگ کنگ ترجبه شده است. در سال های اخیر کشور های متعددی به لیست کشورهای متکی بر نظام شناور مدیریت شده پیوسته اند.

نظام شناور مدیریت شده

ارزیابی نظام های ارزی با رویکرد سنتی

در رویکرد سنتی دو مزیت بسیار مهم برای نظام ارزی ثابت برشمرده شده است:

  1. نظام ارزی ثابت سبب کاهش هزینه های مبادلاتی و ریسک نرخ ارز می شود و این دو از عوامل رکود سرمایه گذاری و تجارت محسوب می شوند.
  2. نظام ارزی ثابت یک لنگر اسمی معتبر برای سیاست پولی و به تبع آن کنترل تورم خواهد بود. از طرف دیگر مهم ترین مزیت نظام ارزی شناور نیز این است که امکان اتخاذ سیاست پولی مستقل را مهیا می کند.

ارزیابی نظام های ارزی با رویکرد جدید

معیار های سنتی دارای ضعف هایی است. به عنوان نمونه رویکرد سنتی ارتباط بسیار کمی با دغدغه های سیاستگزاران اقتصادی در انتخاب یک نظام ارزی دارد و هیچ گونه توضیح قانع کننده ارائه نمی دهد که چرا یک سیاستگزار باید مثلا از نظام شناور آزاد دوری نماید. در رویکرد سنتی، هیچ اشاره ای به آسیب پذیری یکی از مهم ترین عواملی بوده است که در عمل بسیاری از کشورها را ارائه نکرده است که بتواند توضیح دهد چرا بحث نظام نرخ ارز به جهتی سوق داده شود، که انتخاب رژیم ارزی را به انتخاب رژیم های قطبی نرخ ارز ثابت و یا نرخ های شناور منحصر ساخته است، به نحوی که گویی انتخاب بینابینی وجود ندارد.

ویلیامسون رویکرد های جدیدی را ارائه می دهد که مباحث فراموش شده فوق را مطرح می کند. سه معیاری که ویلیامسون در این زمینه مورد بحث قرار می دهد، عبارتند از:

  1. ناموزونی
  2. آسیب پذیری از بحران
  3. ملاحظات اقتصاد سیاسی

جمع بندی

برای انتخاب نظام ارزی، معیار های متعددی وجود دارد که برخی سابقه طولانی داشته و برخی به سبب بحران های اخیر ارزی در کشورهای در حال توسعه، تازگی معرفی شده است. مشکل اصلی در نظام های ارزی، تقابل معیار ها است. به طوری که برخی از نظام های ارزی مانند نظام ثابت از حیث لنگر اسمی بودن و کنترل تورم بر رژیم های دیگر برتری داشته است، بنابراین از حیث آسیب پذیری از بحران و پدیده ناموزونی با مشکلات جدی روبه رو است.

 

در این باره بیشتر بخوانید

0 نفر این مطلب برایشان مفید بوده است.
1 نفر این مطلب برایشان مفید نبوده است.
×
پشتیبانی فروش (خانم طاهر)
موبایل 09304891297
واتساپ شروع گفتگو
تلگرام @Armteam_admin_8
داخلی 103
پشتیبانی فروش (خانم جعفری)
موبایل 09104738165
واتساپ شروع گفتگو
تلگرام @Armteam_admin_16
داخلی 109
پشتیبانی فروش (خانم حسنی)
موبایل 09104737258
واتساپ شروع گفتگو
تلگرام @Armteam_admin_1
داخلی 101
پشتیبانی فروش (خانم علیپور)
موبایل 09192353887
واتساپ شروع گفتگو
تلگرام @Armteam_admin_27
داخلی 105
پشتیبانی فروش (خانم فرامرزی)
موبایل 09101364784
واتساپ شروع گفتگو
تلگرام @Armteam_admin_1
داخلی 102
پشتیبانی فروش (آقای فرشاد)
موبایل 09026762179
واتساپ شروع گفتگو
تلگرام @Armteam_admin_18
داخلی 107
پشتیبانی فروش (آقای میرانی)
موبایل 09034561556
واتساپ شروع گفتگو
تلگرام @Armteam_admin_21
داخلی 116
پشتیبانی فروش (خانم منصوری)
موبایل 09304891085
واتساپ شروع گفتگو
تلگرام @Armteam_admin_9
داخلی 104
سبد گردانی (آقای کمالی)
موبایل 09933656387
واتساپ شروع گفتگو
تلگرام @Armteam_admin_11
داخلی 206
سبد گردانی (آقای اشتری)
موبایل 09304891628
واتساپ شروع گفتگو
تلگرام @Armteam_admin_7
داخلی 201
شماره تماس دفتر
شماره تماس دفتر