در بازارهای مالی، منحنی بازده به عنوان ابزاری کلیدی و معتبر، با نمایش نرخ بهره اوراق قرضه هم اعتبار اما با سررسیدهای مختلف، تصویری روشن از انتظارات سرمایه گذاران درباره آینده اقتصاد شامل نرخ بهره، تورم، رشد اقتصادی و سیاست های پولی ارائه می دهد. با توجه به پیوند روزافزون دارایی های دیجیتال با متغیرهای کلان اقتصادی، درک این منحنی می تواند مسیر جریان سرمایه را مشخص کرده و راهنمای ارزشمندی برای تصمیم گیری های سرمایه گذاری، از سطح فردی تا مدیریت کلان، باشد.
منحنی بازده چیست؟
منحنی بازده (Yield Curve) نموداری است که بازده (نرخ بهره) اوراق قرضه با کیفیت اعتباری یکسان اما سررسیدهای متفاوت از کوتاه مدت تا بلندمدت را مقایسه می کند. این ابزار تحلیل اقتصادی، انتظارات بازار از آینده نرخ بهره، تورم، رشد و ریسک را منعکس می سازد. شکل و شیب منحنی به سه حالت اصلی دیده می شود: صعودی (عادی) که نشانه انتظار رشد اقتصادی است، نزولی (معکوس) که هشداری برای رکود احتمالی محسوب می شود و مسطح که بیانگر بلاتکلیفی و عدم اطمینان سرمایه گذاران است.
درک تحولات این منحنی، به ویژه برای فعالان بازار دارایی های دیجیتال که روز به روز بیشتر با اقتصاد کلان پیوند می خورند، حیاتی است. با رصد تغییرات آن می توان جهت جریان سرمایه، تمایل به ریسک یا پناه گیری به دارایی های امن را تحلیل کرده و تصمیمات سرمایه گذاری آگاهانه تری اتخاذ نمود. داده های رسمی این منحنی معمولاً توسط نهادهایی مانند خزانه داری ایالات متحده منتشر می شود.
کاربردهای منحنی بازده چیست؟
منحنی بازده به عنوان یک معیار مرجع کلیدی عمل میکند که نرخ بهره در بسیاری از بازارهای بدهی، از جمله وام های مسکن و تسهیلات بانکی، بر اساس آن تعیین یا متأثر می شود. علاوه بر این، تغییرات شکل این منحنی ابزاری قدرتمند برای تحولات آتی اقتصاد، مانند رکود یا رشد، فراهم می کند و همین امر آن را برای سرمایه گذاران و معامله گران در تمامی بازارهای مالی به شاخصی حیاتی تبدیل کرده است.
در عمل، رایج ترین و پرکاربردترین Yield Curve، نرخ بهره اوراق خزانه داری ایالات متحده با سررسیدهای مختلف معمولاً سه ماهه، دو، پنج، ده و سی ساله را با یکدیگر مقایسه می کند. داده های روزانه برای رسم این منحنی، در طول روزهای کاری بر روی وب سایت وزارت خزانه داری ایالات متحده بروزرسانی می شود و به طور معمول تا ساعت 6 بعدازظهر به وقت شرقی (2:30 بامداد به وقت تهران) در دسترس قرار می گیرد.
معرفی انواع منحنی بازده
Yield Curve بر اساس شکل خود به سه نوع اصلی طبقه بندی می شود: عادی (صعودی)، معکوس (نزولی) و مسطح. در ادامه به بررسی ویژگی های هر کدام می پردازیم.
منحنی بازده عادی
منحنی بازده عادی (صعودی) در این حالت متداول، بازده اوراق با سررسید بلندمدت به طور قابل توجهی بالاتر از بازده اوراق کوتاه مدت است که منجر به ایجاد یک شیب صعودی در نمودار می شود. این شکل منحنی نشان دهنده یک اقتصاد سالم و در حال توسعه است، چرا که سرمایه گذاران برای پذیرش ریسک نگهداری پول خود برای دوره های طولانی تر، به بازده بیشتری نیاز دارند. یک شیب تند معمولاً حاکی از انتظار رشد اقتصادی قوی، تورم بالاتر و احتمال افزایش نرخ بهره توسط بانک مرکزی در آینده است. به عنوان مثال، بازده 1% برای اوراق دو ساله در مقابل بازده 3.5% برای اوراق بیست ساله، یک منحنی عادی با شیب صعودی واضح را ترسیم می کند.
استراتژی "سوار شدن بر منحنی" در شرایط یک منحنی عادی و پایدار، سرمایه گذاران اوراق قرضه اغلب از استراتژی معاملاتی به نام "سوار شدن بر منحنی" یا "بازده نزولی تا سررسید" استفاده می کنند. در این روش، آنها اوراقی با سررسید بلندتر (مثلاً 10 ساله) خریداری می کنند و پس از گذشت چند سال و کوتاه تر شدن مدت باقی مانده تا سررسید (مثلاً تبدیل به اوراق 7 ساله)، آن را در بازار ثانویه می فروشند. با فرض ثابت ماندن نرخ های بهره کلی بازار، قیمت این اوراق به دلیل نزدیک شدن به سررسید و قرار گرفتن در بخش با بازده پایین تر منحنی، افزایش خواهد یافت. بنابراین، سرمایه گذار علاوه بر دریافت سود دوره ای، از افزایش قیمت سرمایه نیز سود می برد، بدون آنکه لازم باشد تا تاریخ سررسید نهایی منتظر بماند.
منحنی بازده معکوس
منحنی بازده معکوس (نزولی) وضعیتی هشداردهنده را نشان می دهد که در آن بازده اوراق قرضه کوتاه مدت از بازده اوراق بلندمدت بیشتر می شود و در نمودار شیب آن رو به پایین است. این پدیده عموماً پیش درآمدی قوی برای رکود اقتصادی محسوب می شود زیرا نشان می دهد سرمایه گذاران با پیش بینی افت رشد اقتصادی و کاهش نرخ های بهره در آینده، پول خود را به سمت اوراق امن بلندمدت هدایت می کنند. این هجوم تقاضا قیمت اوراق بلندمدت را افزایش و در نتیجه بازده آنها را کاهش می دهد و در سوی دیگر، انتظارات تورمی یا سیاست های انقباضی بانک مرکزی، نرخ های کوتاه مدت را بالا نگه می دارد که در نهایت شکل معکوس منحنی را ایجاد می کند.
منحنی بازده مسطح
منحنی بازده مسطح زمانی شکل می گیرد که بازده اوراق قرضه در سررسیدهای مختلف از کوتاه مدت تا بلندمدت تفاوت معناداری نداشته و تقریباً یکسان باشد. این وضعیت نشان دهنده بلاتکلیفی و عدم اطمینان سرمایه گذاران نسبت به مسیر آتی اقتصاد است زیرا آنها برای پذیرش ریسک مدت زمان بیشتر، بازده اضافی قابل توجهی مطالبه نمی کنند. گاهی ممکن است در بخش میان مدت منحنی (مثلاً بین شش ماه تا دو سال) برآمدگی جزئی دیده شود اما در کل، بازده ها نزدیک به هم باقی می مانند مانند بازده حدود 6% برای اوراق دو، ده و بیست ساله که حاکی از انتظارات مبهم نسبت به تورم، رشد و سیاست های پولی است.
منحنی بازده خزانهداری ایالات متحده چیست؟
Yield Curve خزانه داری ایالات متحده، که به آن «ساختار زمانی نرخ بهره» نیز می گویند، یک نمودار خطی مرجع است که بازده (نرخ بهره) اوراق بدهی دولتی آمریکا با سررسیدهای مختلف از اوراق خزانه کوتاه مدت (T-bills) زیر یک سال گرفته تا اوراق میان مدت (Notes) دو تا ده ساله و اوراق بلندمدت (Bonds) ده تا سی ساله را با یکدیگر مقایسه و رابطه میان زمان سررسید و نرخ بازده را به وضوح نمایش می دهد.
ریسک منحنی بازده چیست؟
ریسک Yield Curve که به آن «ریسک نرخ بهره» نیز گفته می شود، اشاره به احتمال زیان سرمایه گذاران اوراق با درآمد ثابت به دلیل تغییرات غیرمنتظره در شکل و سطح نرخ های بهره دارد. این ریسک از رابطه معکوس بین قیمت اوراق و نرخ بهره ناشی می شود: اگر نرخ بهره کلی بازار افزایش یابد، قیمت اوراق قرضه موجود (با نرخ کوپن ثابت) در بازار ثانویه کاهش می یابد تا بازده آن با شرایط جدید تطبیق پیدا کند و سرمایه گذار متحمل زیان سرمایه می شود. تغییرات در شیب منحنی بازده (مانند معکوس یا مسطح شدن) این ریسک را تشدید می کند زیرا ارزش اوراق با سررسیدهای مختلف به شکل متفاوتی تحت تأثیر قرار می گیرد.
سرمایه گذاران با تحلیل شکل و تحولات Yield Curve می توانند دورنمای اقتصادی را پیش بینی و استراتژی خود را بر اساس آن تنظیم کنند. به عنوان مثال، مشاهده یک منحنی معکوس می تواند به عنوان هشداری برای نزدیک شدن به دوران رکود تعبیر شود و سرمایه گذار را به سمت کاهش ریسک، افزایش نقدینگی یا انتخاب دارایی های امن و دفاعی سوق دهد. در مقابل، یک منحنی با شیب تند و صعودی که انتظارات تورمی و رشد اقتصادی قوی را نشان می دهد، ممکن است فرصت هایی در بخش های cyclical (ادواری) مانند سهام یا کالاها ایجاد کند و در عین حال هشداری برای احتیاط در خرید اوراق بلندمدت با کوپن ثابت باشد زیرا افزایش نرخ های بهره آتی می تواند ارزش این اوراق را کاهش دهد.
نظر بدهید